Intuicja emocjonalna: czym jest i jak ją mierzymy w teście EQ-TIZE (WKE)

Intuicja emocjonalna to umiejętność wyczuwania, kiedy można zaufać pierwszemu odczytaniu emocji, a kiedy lepiej się zatrzymać i sprawdzić. W teście EQ-TIZE mierzymy ją autorskim Wskaźnikiem Kalibracji Emocjonalnej (WKE). Sprawdzamy, czy ktoś „wie, kiedy wie”: czy odpowiada szybciej i pewniej tam, gdzie trafnie odczytuje emocje, a zwalnia tam, gdzie się myli. Dwie osoby z takim samym wynikiem testu mogą mieć zupełnie inną intuicję emocjonalną i potrzebować innej drogi rozwoju.

Czym jest intuicja emocjonalna

Na co dzień nie wystarczy trafnie odczytać emocję. Trzeba jeszcze wiedzieć, czy można na tym odczytaniu polegać. Menedżerka, która jest pewna, że zespół „przyjął zmianę spokojnie”, podejmuje inne decyzje niż ta, która mówi sobie: „wydaje mi się, że jest dobrze, ale zapytam”. Obie mogą mieć rację albo się mylić. Różni je to, czy ich pewność idzie w parze z trafnością.

Tak rozumiemy intuicję emocjonalną. To szybka ocena tego, co ktoś czuje, bez długiego rozważania, połączona z wyczuciem, na ile tej ocenie można ufać. Daniel Kahneman i Gary Klein (2009) pokazali, że intuicja bywa trafna tam, gdzie człowiek ma doświadczenie i dostaje informację zwrotną, a zawodzi tam, gdzie pewność siebie nie ma pokrycia w wiedzy. Dobra intuicja to więc nie ta, która zawsze ma rację, tylko ta, która wie, kiedy jej nie ma.

W psychologii taką zgodność pewności z trafnością nazywa się kalibracją. Bada się ją w ramach metapoznania, czyli wiedzy o własnym myśleniu (Fleming i Lau, 2014). Wiemy z tych badań, że czas podejmowania decyzji niesie informację o pewności: odpowiadamy szybciej, gdy jesteśmy pewni, i wolniej, gdy się wahamy (Kiani, Corthell i Shadlen, 2014). Wskaźnik Kalibracji Emocjonalnej przenosi tę logikę na zadania emocjonalne. Ten obszar nazywamy metapoznaniem emocjonalnym.

Jak mierzymy intuicję emocjonalną w teście EQ-TIZE

Osoba badana rozwiązuje 44 sytuacje z testu EQ-TIZE. Przy każdej odpowiedzi rejestrujemy, czy była trafna w porównaniu z kluczem 33 ekspertów, i ile czasu zajęła. Test nie pozwala wracać do wcześniejszych zadań. To celowe: chodzi o spontaniczne reakcje, bliższe temu, jak reagujemy w życiu, i o rzetelny pomiar czasu.

WKE sprawdza, jak czas odpowiedzi układa się względem trafności. Jeśli ktoś odpowiada szybko głównie tam, gdzie ma rację, a zwalnia przy zadaniach, w których się myli, jego kalibracja jest dobra. Jeśli tempo jest podobne niezależnie od trafności albo ktoś odpowiada najszybciej właśnie tam, gdzie się myli, kalibracja jest słaba. Sam algorytm jest naszym autorskim rozwiązaniem. Ważne jest to, że wskaźnik opiera się na tym, jak zmienia się tempo danej osoby między zadaniami. Ktoś, kto po prostu czyta wolniej, nie wypada przez to gorzej.

Cztery typowe układy: wynik IE i intuicja emocjonalna

Najwięcej mówi zestawienie WKE z ogólnym poziomem inteligencji emocjonalnej. W pracy diagnostycznej najczęściej widzimy cztery układy:

1. Wysoki wynik IE i dobra intuicja. Ktoś dobrze radzi sobie z emocjami i wie, kiedy może ufać swojej ocenie. Tu rozwój polega zwykle na dopracowaniu najsłabszej zdolności z profilu.
2. Wysoki wynik IE i słaba intuicja. Ktoś często trafnie odczytuje emocje, ale nie odróżnia sytuacji, w których ma rację, od tych, w których się myli. W praktyce może być zbyt pewny siebie w niewłaściwych momentach albo niepotrzebnie wątpić w trafne oceny.
3. Niższy wynik IE i dobra intuicja. Ktoś myli się częściej, ale wyczuwa, kiedy jest na niepewnym gruncie, i wtedy zwalnia. To bardzo dobry punkt wyjścia do treningu, bo taka osoba naturalnie zadaje pytania tam, gdzie powinna.
4. Niższy wynik IE i słaba intuicja. Ktoś myli się częściej i tego nie zauważa. Tu rozwój zaczyna się od nauki zatrzymywania się i sprawdzania swoich pierwszych odczytań, zanim zacznie się działać.

Ten ostatni układ dobrze opisują badania Sheldona, Dunninga i Amesa (2014). Osoby z najniższymi wynikami w teście zdolności emocjonalnych najbardziej przeceniały swoje umiejętności i najczęściej odrzucały informację zwrotną. Więcej o tym, jak samoocena ma się do wyniku testu, piszemy w tekście Samoocena inteligencji emocjonalnej a wynik testu EQ-TIZE.

Co mówi wynik WKE, a czego nie mówi

• Mówi, czy ktoś wyczuwa granice swojej wiedzy o emocjach. To przydatne wszędzie tam, gdzie liczy się decyzja, kiedy zaufać pierwszemu wrażeniu, a kiedy dopytać: w zarządzaniu ludźmi, w rozmowach z klientami, w pracy terapeutycznej i coachingowej.
• Nie mówi, czy ktoś jest „szybki” albo „wolny”. Liczy się układ tempa względem trafności, a nie samo tempo.
• Nie zastępuje poziomu i profilu IE. Najwięcej znaczy razem z nimi.
• Nie służy do selekcji ani do decyzji o zatrudnieniu. Tak jak cały wynik EQ-TIZE, jest narzędziem rozwojowym.

Na wynik mogą też wpłynąć warunki badania: rozwiązywanie testu w pośpiechu, z przerwami albo w hałasie. Dlatego razem z WKE sprawdzamy kilka wskaźników rzetelności wykonania, a gdy coś budzi wątpliwości, raport nie powstaje automatycznie, tylko trafia do analizy.

Jak rozwijać intuicję emocjonalną

Intuicję emocjonalną da się ćwiczyć. Najprostszy sposób to nawyk krótkiego sprawdzenia: zanim zareagujesz na emocję drugiej osoby, oceń, na ile jesteś pewien, co ona czuje, a potem zapytaj. Po kilku tygodniach widać, w jakich sytuacjach twoje pierwsze wrażenie zwykle się sprawdza, a w jakich zawodzi. Taka praca jest częścią treningu Nawigator Emocji.

WKE omawia certyfikowany diagnosta w czasie diagnozy, razem z poziomem i profilem IE. W bezpłatnym badaniu dostajesz raport z poziomem i profilem inteligencji emocjonalnej. Jeśli chcesz poznać także swoją intuicję emocjonalną i porozmawiać o wyniku, wybierz diagnozę z omówieniem. Szczegóły znajdziesz na stronie testu inteligencji emocjonalnej EQ-TIZE, a sposób czytania profilu opisujemy w tekście o interpretacji wyniku EQ-TIZE.

Jeśli pracujesz z ludźmi jako psycholog, coach, trener albo specjalista HR i chcesz sam prowadzić diagnozy z omówieniem WKE, zobacz certyfikację Diagnosty Inteligencji Emocjonalnej.

Częste pytania

Co to jest intuicja emocjonalna?

To umiejętność szybkiego odczytywania emocji połączona z wyczuciem, kiedy to odczytanie jest trafne, a kiedy warto się zatrzymać i sprawdzić. Dobra intuicja emocjonalna nie polega na tym, że zawsze ma się rację, tylko na tym, że pewność pojawia się tam, gdzie ma się rację.

Co to jest Wskaźnik Kalibracji Emocjonalnej (WKE)?

To autorski wskaźnik testu EQ-TIZE, który pokazuje, czy osoba „wie, kiedy wie”, czyli czy odpowiada szybciej i pewniej tam, gdzie trafnie odczytuje emocje, a zwalnia tam, gdzie się myli. Liczymy go z trafności i czasu odpowiedzi w 44 zadaniach testu.

Czy WKE jest piątą zdolnością inteligencji emocjonalnej?

Nie. Model Saloveya, Mayera i Caruso obejmuje cztery zdolności: percepcję, rozumienie, asymilację i zarządzanie emocjami. WKE mówi o tym, jak ktoś z nich korzysta, a dokładnie o tym, czy jego pewność idzie w parze z trafnością.

Czy szybkie odpowiadanie w teście poprawia wynik WKE?

Nie. WKE nie nagradza tempa. Liczy się to, czy ktoś odpowiada szybciej tam, gdzie ma rację, i wolniej tam, gdzie się myli. Wskaźnik opiera się na tym, jak zmienia się tempo danej osoby między zadaniami, więc ktoś, kto po prostu czyta wolniej, nie wypada przez to gorzej.

Gdzie mogę poznać swój wynik WKE?

WKE jest częścią diagnozy z certyfikowanym diagnostą EI Expert, który omawia go razem z poziomem i profilem inteligencji emocjonalnej. W bezpłatnym badaniu raport zawiera poziom i profil IE.

Bibliografia: Fleming, S. M., Lau, H. C. (2014). How to measure metacognition. Frontiers in Human Neuroscience, 8, 443. https://doi.org/10.3389/fnhum.2014.00443 · Kahneman, D., Klein, G. (2009). Conditions for intuitive expertise: A failure to disagree. American Psychologist, 64(6), 515–526. https://doi.org/10.1037/a0016755 · Kiani, R., Corthell, L., Shadlen, M. N. (2014). Choice certainty is informed by both evidence and decision time. Neuron, 84(6), 1329–1342. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2014.12.015 · Mayer, J. D., Caruso, D. R., Salovey, P. (2016). The ability model of emotional intelligence: Principles and updates. Emotion Review, 8(4), 290–300. https://doi.org/10.1177/1754073916639667 · Sheldon, O. J., Dunning, D., Ames, D. R. (2014). Emotionally unskilled, unaware, and uninterested in learning more: Reactions to feedback about deficits in emotional intelligence. Journal of Applied Psychology, 99(1), 125–137. https://doi.org/10.1037/a0034138