Porozmawiajmy
Szukaj
Program dla szkół

Szkoła, która widzi sygnały

Program dla dyrektorów, rad pedagogicznych, wychowawców i rodziców. Pomaga dorosłym w szkole wcześniej zauważyć, że uczeń przeżywa kryzys, zrozumieć, co się z nim dzieje, i zareagować tak, żeby nie pogłębić problemu.

Pilotaż w roku szkolnym 2026/27 Dojeżdżamy do szkół w całej Polsce
Porozmawiajmy o Waszej szkole

Dlaczego zaczynamy od dorosłych

Badania nad przemocą w szkołach są w jednym zgodne: nie da się z góry wskazać ucznia, który stanie się sprawcą. Da się natomiast zauważyć sygnały. Młody człowiek w głębokim kryzysie zwykle w jakiś sposób zdradza, co się z nim dzieje, najczęściej kolegom. Ci mówią o tym dorosłym tylko wtedy, gdy im ufają i nie boją się skutków. A gdy już powiedzą, informacja często przepada: ktoś ją zbagatelizuje, nie zapisze albo nie przekaże dalej.

Pod wieloma takimi kryzysami leży poczucie krzywdy i wstyd. Nastolatek, który nie umie sobie z nim poradzić, łatwo zamienia go w gniew. Reakcja dorosłego, która go zawstydza, może ten gniew wzmocnić. Rozmowa, która oddziela zachowanie od osoby, może go wyciszyć.

Przemoc rówieśnicza w liczbach

Dwie trzecie uczniów w wieku 11–17 lat doświadczyło co najmniej jednej formy przemocy ze strony rówieśników. Prawie połowa doświadczyła przemocy fizycznej.

Źródło: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce 2023.

Co mówią badania programów szkolnych

Programy rozwijające kompetencje emocjonalne działają lepiej, gdy obejmują nauczycieli. W części badań klimat w klasach poprawiał się już po szkoleniu dorosłych, zanim uczniowie dostali jakiekolwiek zajęcia.

Jak wygląda rok szkolny z programem

  • Warsztat dla rady pedagogicznej4 godziny albo dwa spotkania po 3 godziny. Ćwiczymy na przykładach: jakie zachowania powinny zaniepokoić, co może stać za agresją ucznia, jak opanować własny lęk i jak rozmawiać z uczniem w silnych emocjach, nie zawstydzając go. Na koniec rada układa szkolną listę sygnałów i zasady reagowania.
  • Zespół i sposób przekazywania informacjiZ dyrekcją, psychologiem lub pedagogiem i wychowawcami ustalamy, kto przyjmuje zgłoszenie, gdzie je zapisuje i kto podejmuje decyzję. Całość jest spójna z procedurami bezpieczeństwa, których wymaga MEN.
  • Godziny wychowawczeWychowawcy dostają scenariusze 2–3 lekcji o tym, komu i jak można powiedzieć o niepokojącym zachowaniu kolegi. Szkoła uruchamia też anonimowy kanał zgłoszeń.
  • Spotkania wychowawców w ciągu rokuCo 4–6 tygodni wychowawcy omawiają z naszym trenerem prawdziwe sytuacje ze swoich klas. Od 3 do 5 spotkań po 90 minut, także online.
  • RodziceSpotkanie albo krótki cykl webinarów o tym, jak rozmawiać z nastolatkiem o złości i trudnych emocjach i kiedy przekazać szkole niepokojącą informację.
  • Podsumowanie rokuRaport dla szkoły i organu prowadzącego.

Można zacząć od samego warsztatu dla rady pedagogicznej i dołożyć kolejne części w trakcie roku.

Co szkoła dostaje

  • szkolną listę sygnałów ostrzegawczych, ułożoną przez radę pedagogiczną
  • wzór formularza i opis drogi, jaką przechodzi zgłoszenie
  • scenariusze godzin wychowawczych
  • wzory komunikatów dla rodziców na wypadek trudnej sytuacji w szkole lub okolicy
  • raport na koniec roku

Ile czasu to zajmuje

Cała rada pedagogiczna: jeden warsztat. Wychowawcy: do pięciu spotkań po 90 minut w ciągu roku. Zespół do spraw sygnałów: spotkanie robocze na start, a potem tyle, ile wymagają zgłoszenia.

Jak sprawdzimy, czy to działa

Na początku i na końcu roku pytamy uczniów w anonimowej ankiecie, czy wiedzą, komu powiedzieć o niepokojącym zachowaniu kolegi, i czy by to zrobili. Sprawdzamy, ile zgłoszeń trafiło do zespołu i ile z nich doprowadzono do decyzji. Patrzymy też, ile sytuacji przemocy rówieśniczej udało się rozwiązać rozmową, zanim urosły.

Na początku zgłoszeń może przybyć. To dobry znak, bo uczniowie zaczynają ufać dorosłym.

Nie typujemy uczniów

Program nie służy do wskazywania „potencjalnych sprawców” i nie badamy w nim uczniów testami. Nie zastępujemy procedur bezpieczeństwa ani pomocy psychologicznej czy psychiatrycznej, tylko przygotowujemy ludzi, którzy z nich korzystają.

Dla organów prowadzących i fundacji

Program można prowadzić w kilku szkołach jednocześnie, w gminie albo w powiecie. Wtedy porównujemy szkoły objęte programem ze szkołami, które jeszcze do niego nie dołączyły. Pomagamy też przygotować ten komponent do wniosku grantowego.

Kto prowadzi

Program opracowali dr Marta Szewczyk i dr Rafał Szewczyk, psycholodzy z EI Expert. Zajęcia prowadzą oni sami albo certyfikowani Trenerzy inteligencji emocjonalnej z naszej sieci, przygotowani na wspólnych scenariuszach.

Częste pytania

Czy program zastępuje procedury bezpieczeństwa wymagane przez MEN?

Nie. Uzupełnia je. Procedury opisują, co zrobić. My przygotowujemy nauczycieli, żeby zauważyli sygnał na czas i umieli porozmawiać z uczniem. Sposób przekazywania informacji, który ustalamy ze szkołą, jest spójny z tymi procedurami.

Ile kosztuje program?

To zależy od liczby nauczycieli i od tego, które części szkoła wybierze. Najprostszy start to sam warsztat dla rady pedagogicznej. Po krótkiej rozmowie przygotujemy wycenę i podpowiemy, z czego można ją sfinansować.

Czy da się wskazać ucznia, który może stać się sprawcą przemocy?

Nie. Badania pokazują, że wiarygodnego profilu sprawcy nie ma, a próby typowania grożą skrzywdzeniem dzieci, które są po prostu inne lub wycofane. Skuteczniejsze jest zauważanie sygnałów i dbanie o to, żeby informacja o nich trafiała do właściwych osób.

Czy uczniowie są badani testami?

Nie. Uczniowie wypełniają tylko anonimową ankietę o tym, jak czują się w szkole i czy wiedzą, komu powiedzieć o niepokojącym zachowaniu kolegi. Test EQ-TIZE mogą wykonać chętni nauczyciele, a dyrekcja dostaje wyłącznie zestawienie zbiorcze.

Kto przyjeżdża do szkoły?

Warsztaty prowadzą dr Marta Szewczyk i dr Rafał Szewczyk albo certyfikowani Trenerzy inteligencji emocjonalnej z naszej sieci. Dojeżdżamy do szkół w całej Polsce, a część spotkań może odbywać się online.

Źródła

Opracowanie: dr Marta Szewczyk i dr Rafał Szewczyk · aktualizacja: 26 października 2026

Chcesz porozmawiać o swojej szkole?

W roku szkolnym 2026/27 szukamy szkół i samorządów do pilotażu. Opowiedz nam o swojej szkole, a przygotujemy propozycję i wycenę.

Umów rozmowę Napisz do nas