Inteligencja emocjonalna to pojęcie, które w ostatnich latach zyskało sporą popularność, choćby dzięki książkom Daniela Golemana. IE miała jego zdaniem odpowiadać za wytrwałość, determinację, empatię i umiejętności społeczne (jak budowanie dobrych relacji z innymi). Jednocześnie narosło wokół niej trochę mitów – miała ona być kluczowym wyznacznikiem życiowego i zawodowego sukcesu, w znacznie większym stopniu niż inteligencja ogólna. Lata badań przyniosły bardziej złożony i zarazem prawdziwszy obraz IE. Faktycznie ma znaczący wpływ na sukces życiowy, jednak nie jest czarodziejską różdżką sprawiającą, że osoby obdarzone jej wysokim poziomem są automatycznie szczęśliwe, lubiane i mają poczucie spełnienia w pracy i życiu. Jest za to zestawem zdolności, których można użyć, by skutecznie poradzić sobie w konflikcie, w nowej i zaskakującej sytuacji czy w obliczu wyzwania.

Rozpoznawanie emocji a inteligencja emocjonalna

Dzięki temu, że osoby obdarzone inteligencją emocjonalną potrafią trafnie rozpoznawać emocje swoje i innych osób, wykorzystywać informacje o emocjach w procesie podejmowania decyzji, a także wpływać na emocje swoje i innych, mają dostęp do potężnego narzędzia zarządzania emocjami. Może ono służyć zarówno samopoznaniu (lepszemu rozumieniu sobie), jak i nawiązywaniu trwalszych i bardziej satysfakcjonujących relacji z innymi. Przede wszystkim jednak IE sprawia, że nie jesteśmy skazani na odruchowe czy też rutynowe reakcje i potrafimy w taki sposób obchodzić się z emocjami własnymi i innych osób, by nie raniąc ich, uzyskać jak najlepszy rezultat.

Inteligencja emocjonalna w różnych sytuacjach

IE sprawdza się w bardzo różnych sytuacjach, kilka przykładów pokazujemy poniżej.

Jak IE pomaga w pracy i w firmie

Na zebraniu w pracy lub u klienta sprawi, że prowadząca je osoba zauważy ledwie przez moment zmarszczoną brew jednego z uczestników. Zauważywszy – nie zlekceważy sygnału, lecz zatrzyma prezentację i zada pytanie: czy wszystko jest jasne? Czy wszyscy zgadzają się z przedstawioną koncepcją? Jakie są wątpliwości dotyczące zaproponowanych działań? Dzięki temu wychwyci istotną wątpliwość doświadczonego pracownika i udoskonali rozwiązania, które bez tego mogłyby sprawić wiele trudności na etapie wdrożenia.

EI w życiu prywatnym

Inny przykład pochodzi z życia codziennego i założę się, że nie jestem jedyną osobą, której przytrafiła się tego typu przygoda:
Skręcam w lewo, by wjechać na parking (płatny, chroniony szlabanem). Na poboczu drogi dojazdowej stoi samochód, za nim drugi, jakieś osoby przenoszą pomiędzy samochodami pakunki i dziecięce foteliki. Podjeżdżam pod szlaban, przez który właśnie przejechał inny samochód. W tym momencie podchodzi do mnie kobieta, puka lekko w prawe okno i mówi: „przepraszam, pani wjechała przed nas, my tu też wjeżdżamy”. Zdążyłam tylko odpowiedzieć: „nie miałam świadomości, że czekacie na wjazd, przepuszczę was”, kiedy usłyszałam mocne pukanie w lewą szybę i zobaczyłam bardzo zdenerwowanego mężczyznę, mówiącego do mnie rozkazującym tonem: „Proszę stąd odjechać! Natychmiast!”.

Moja pierwsza myśl – i zgaduję, że wiele osób miałoby podobną – „Nie będziesz mi mówił, co mam robić, kiedy wjeżdżam w pusty dojazd do parkingu!”. Eskalacja wisi w powietrzu. Druga myśl – żona tego gościa nie była nieuprzejma. A on się pewnie zdenerwował dlatego, że poczuł się zlekceważony. W dodatku parking jest dziś wyjątkowo zatłoczony, prawie nie ma wolnych miejsc. Być może uznał, że chcę mu odebrać cenne i (chwilowo) rzadkie dobro. Decyduję się skorzystać z podpowiedzi IE i załatwić sprawę w taki sposób, by zadbać o szacunek wobec siebie, ale też okazać go mojemu rozmówcy. Mówię więc: „Widzę, że się pan zdenerwował tą sytuacją. Nie było moim zamiarem wyprzedzenie was w kolejce do wjazdu; uznałam, że zatrzymaliście się na poboczu w inny celu. Gdybym wiedziała, że to kolejka, zaczekałabym. Teraz się cofnę, żeby mógł pan wjechać. Jednocześnie przykro mi się robi i odczuwam złość, gdy słyszę podniesiony głos i tryb rozkazujący. Proszę, by go pan w stosunku do mnie nie używał. Mam też nadzieję, że w innych, podobnych sytuacjach, upewni się pan co do intencji drugiej osoby zanim podniesie głos. W ten sposób oboje sprawimy, że świat będzie trochę lepszym miejscem”.

Inteligencja emocjonalna ma znaczenie w praktyce

Jak widać, wykorzystanie IE sprawia, że trzeba wykonać pewną pracę, rozpoznać emocje swoje i drugiej osoby, zgadnąć, co może ona czuć, czasem sformułować dłuższy komunikat. Jeśli jednak chcę uniknąć otwartego konfliktu, który będzie kosztował mnie sporo energii, wybieram tę drogę. Ponadto, no cóż, świat jest niewielki. Nigdy nie wiadomo, w jakich okolicznościach spotkamy się ponownie. Osobiście jestem przekonana, że lepiej pamiętać tę sytuację jako nieporozumienie, z którym sobie zgrabnie poradziliśmy.

A jak to wygląda u Was? Pamiętacie sytuacje, w których pierwsza reakcja wzięła górę i wyznaczyła kierunek działania? Co dziś o tym myślicie?