Emocje a zdrowie psychiczne – co naprawdę mówią Ci Twoje emocje?

Ludzie zachowują się źle, kiedy czują się źle.

A czują się źle, kiedy mają sfrustrowane potrzeby lub zagrożone wartości.

Trudność polega na tym, że od dzieciństwa jesteśmy uczeni, że „złe” zachowanie oznacza złego, głupiego lub dziwnego człowieka, zamiast uczyć nas, że „złe” zachowanie to po prostu komunikat o niezaspokojonych potrzebach.

Kiedy emocje wybuchają

Sporo o stanie psychicznym człowieka można powiedzieć, kiedy nie działa mu bilet przy wyjeździe z centrum handlowego.

Ostatnio obserwowałem taką sytuację:

• Jedna kobieta zaczęła walić ręką w drzwi swojego samochodu, po czym wybiegła, krzycząc coś przeraźliwym głosem. Zostawiła samochód, blokując przejazd, i gdzieś poszła, mówiąc do siebie.
• Drugi kierowca, mężczyzna, któremu też nie zadziałał bilet, wycofując, wykrzyczał przez otwarte okno pełną wulgaryzmów wiązankę. Obok siedziała jego przestraszona nastoletnia córka.

Zacząłem się zastanawiać:

• Może ta kobieta, która wyglądała na odnoszącą sukcesy menedżerkę, od roku żyje w ciągłym napięciu spowodowanym nową, odpowiedzialną funkcją. Być może od dawna ma zaciśniętą szczękę, napięte ciało, problemy zdrowotne i gorzej śpi. Może dodatkowo zmaga się z problemami rodzinnymi, np. podejrzeniami o niewierność męża, który znów wyjechał na „delegację”.
• A ten mężczyzna? Może codziennie musi radzić sobie z gnębiącym go szefem, który go publicznie poniża. A może nadużywa alkoholu, przez co jego nerwy są coraz bardziej zszargane?

Migające kontrolki emocji

Każdy z nas bywa takim samochodem z migającymi kontrolkami na desce rozdzielczej. Zamiast jednak zatrzymać się i sprawdzić, czego potrzebujemy, próbujemy te kontrolki zasłaniać albo wyłączać:

• „Uśmiechnij się! Co taki ponury?”
• Alkohol, leki uspokajające lub inne używki, które pomagają nam odciąć się od własnych emocji i potrzeb.

Ale czy kiedy w aucie miga kontrolka, po prostu ją ignorujesz? Nie – sprawdzasz, co jest nie tak, i naprawiasz problem, zanim będzie gorzej. Z emocjami jest tak samo – one wskazują na niezaspokojone potrzeby, a nie na to, że Ty jesteś „zepsutym” człowiekiem.

Zdrowe podejście do emocji

Dla osób, z którymi pracuję, często odkrywcze jest to, że zamiast obwiniać siebie o własne emocje („Coś jest ze mną nie tak!”), można podejść do siebie łagodnie i życzliwie. W trudnej chwili warto zapytać:

• Czego teraz potrzebuję?
• Które moje wartości zostały właśnie zagrożone?

Te pytania zapraszają nas do głębszej refleksji i troski o siebie. Dzięki nim możemy znaleźć strategie, które pomogą nam zaspokoić nasze potrzeby – bez atakowania siebie czy innych.

Emocje jako sygnały motywacyjne

W naszym modelu emocji traktujemy je właśnie jako sygnały motywacyjne. Mogą one mówić:

• Działaj! – jak w przypadku złości, która wskazuje na zagrożenie naszych granic i mobilizuje do ich ochrony.
• Unikaj! – na przykład lęk lub obrzydzenie wskazują nam sytuacje, których powinniśmy unikać dla własnego dobra.
• Stop! Zatrzymaj się! – tak działa smutek, dając nam czas na refleksję i zadbanie o to, co ważne, zanim coś stracimy.

Żadna z tych emocji nie jest „zła” sama w sobie. Problemy pojawiają się, gdy ich nie rozumiemy, tłumimy lub nie pozwalamy im powiedzieć tego, co mają nam do przekazania.

Inteligencja emocjonalna a zdrowie psychiczne

Inteligencja emocjonalna pozwala nam świadomie zarządzać własnymi emocjami, a przez to poprawia nasze zdrowie psychiczne. Dzięki niej:

• Rozumiemy, co mówią nam nasze emocje – nie traktujemy ich jak wrogów.
• Nie dopuszczamy do sytuacji, gdy stres i napięcie narastają, aż tracimy kontrolę.
• Umiemy w porę zareagować, kiedy nasze potrzeby są zagrożone lub niezaspokojone.
• Zamiast ukrywać emocje, potrafimy się nimi świadomie zająć.

Jak zadbać o zdrowie psychiczne poprzez emocje?

Zacznij od prostego kroku:

1. Zatrzymaj się i zauważ, co czujesz.
2. Zadaj sobie pytanie: „O czym mnie informuje ta emocja? Czego teraz potrzebuję?”
3. Znajdź strategię zaspokojenia tej potrzeby – nie tłum emocji, lecz wykorzystaj informacje, które Ci dostarczają.

W ten sposób emocje przestaną być „problemem”, a staną się Twoimi sprzymierzeńcami w budowaniu zdrowia psychicznego.

Zaproszenie do treningu

Jeśli czujesz, że Twoje emocje są dla Ciebie zagadką albo przeszkadzają Ci w życiu i zdrowych relacjach – być może warto rozważyć udział w naszym treningu inteligencji emocjonalnej.

Podczas takiego treningu uczysz się, jak świadomie pracować z emocjami i wykorzystywać je do budowania zdrowszego, bardziej satysfakcjonującego życia – zawodowego i prywatnego.

Pamiętaj: emocje nie są po to, żeby wydawać akt oskarżenia przeciwko Tobie. One są po to, żeby dać Ci ważne informacje o Twoich potrzebach. Wykorzystaj je, by zadbać o swoje zdrowie psychiczne.

Chcesz nauczyć się, jak świadomie korzystać z emocji, by poprawić swoje zdrowie psychiczne?

👉 Umów się na darmową konsultację

👉 Dowiedz się więcej o treningu inteligencji emocjonalnej „Nawigator Emocji”