Ta emocja może uratować Cię przed wypaleniem
Myślisz, że bezsilność to oznaka słabości? A jeśli powiem Ci, że ta nieprzyjemna emocja może być Twoim najlepszym przyjacielem w
Bądzmy w kontakcie
Podziel się artykułem:
Znasz to uczucie? W jednej sekundzie wszystko gaśnie. Jeszcze przed chwilą czułeś ogromne napięcie i podniecenie, a teraz zostaje tylko głucha cisza i pustka. Patrzysz przed siebie i czujesz specyficzny ciężar w klatce piersiowej. W głowie masz tylko jedno pytanie: „Po co mi to znowu było?”.
Większość poradników w sieci albo Cię teraz potępi, albo powie, że nic się nie stało. Ale Ty wiesz, że coś jest nie tak.
Nie potrzebujesz kolejnych kazań o moralności. Nie potrzebujesz pustych haseł o „supermocach” po tygodniu abstynencji. Potrzebujesz zrozumieć, co się dzieje w Twojej głowie, kiedy przyjemność przestaje być przyjemnością, a staje się czymś, co Cię kontroluje.
Alkohol można teoretycznie wyeliminować całkowicie – przeżyć życie bez jednej kropli i zachować pełną sprawność. Choć picie, nawet okazjonalne, niesie ze sobą szereg udokumentowanych zagrożeń (więcej w artykule), wybór „piję lub nie” pozostaje zero-jedynkowy. Z seksualnością jest jednak inaczej: nie da się jej po prostu „odstawić” jak butelki, ponieważ jest ona nieodłącznym, wrodzonym elementem naszej natury. To właśnie ta różnica sprawia, że walka z pornografią jest tak unikalnym wyzwaniem.
Ale uwaga: nie uzależnia seksualność. Uzależnia pornografia – to są dwie różne rzeczy.
Wyjście z nałogu nie polega na wygaszeniu Twojej seksualności. Polega na tym, żebyś nauczył się odróżniać zdrowe potrzeby seksualne od mechanizmów nałogowych. Bo problem nie leży w tym, że masz popęd seksualny. Problem leży w tym, jak pornografia przejmuje kontrolę nad tym popędem.
W tym artykule dowiesz się:
To nie będzie kolejny tekst, który każe Ci się wstydzić albo obiecuje cudowne rozwiązanie. To będzie wiedza, która pozwoli Ci samemu podjąć świadomą decyzję.
Bo w końcu – to Ty decydujesz, co jest dla Ciebie dobre. Ale żeby dobrze zdecydować, musisz wiedzieć, jak to wszystko działa.
Zaczynamy.
Najpierw odłóżmy na bok wszystkie „fuj fuj” i „to grzech”. Jeśli będziesz słuchał wyłącznie tego, co inni Ci narzucają, może się okazać, że sam sobie zaszkodzisz – choćby przez poczucie winy.
Pomyśl o tym tak: jeśli dasz sobie wmówić, że masturbacja jest zła, to po każdym razie będziesz miał wyrzuty sumienia. I wtedy faktycznie zacznie Ci to szkodzić – nie przez sam akt, ale przez Twoje przekonania na jego temat.
Dr David J. Ley, psycholog kliniczny i autor książki The Myth of Sex Addiction, ujmuje to trafnie:
„To nie seks jest problemem, ale konflikt między naszymi wartościami a naszym zachowaniem. Ludzie cierpią nie z powodu tego, co robią, ale z powodu tego, jak oceniają to, co robią.”
A badaczka wstydu Brené Brown dodaje:
„Wstyd to lęk przed utratą więzi: jeśli ludzie dowiedzą się o mnie tego czy tamtego, nie będę godny ich miłości. (…) Wstyd czerpie moc z bycia niewypowiedzianym.”
Innymi słowy: ukrywanie się i samobiczowanie może być gorsze niż sama czynność, bo izoluje Cię od ludzi i od siebie samego.
Dlatego najważniejsze pytanie brzmi: co realnie dzieje się w Twoim umyśle i ciele?
Czy czujesz, że tracisz kontrolę? Czy zauważasz, że coś wpływa na Ciebie negatywnie – na Twoje samopoczucie, relacje, energię? Jeśli tak, to masz swoją odpowiedź. Jeśli nie – również.
Nie chodzi o to, żeby ślepo podążać za tym, co mówią inni. Chodzi o to, żeby budować w sobie te cechy, które chcesz mieć.
Viktor Frankl, psychiatra i więzień obozów koncentracyjnych, powiedział kiedyś:
„Wolność człowieka nie polega na wolności od warunków, lecz na wolności zajęcia stanowiska wobec tych warunków.”
To Ty kierujesz swoim losem – nikt inny. Nawet jeśli czujesz popęd (warunek), Ty decydujesz, co z nim zrobisz (stanowisko).
Dobrze, ale co jeśli chcesz czegoś więcej niż tylko intuicji? Zerknijmy na badania naukowe.
Częstość nie jest złem samym w sobie
Badania pokazują jasno: sama częstość korzystania z pornografii czy masturbacji nie jest automatycznie „zła” – wszystko zależy od kontekstu, Twoich motywów i tego, czy pojawia się cierpienie lub utrata kontroli (Grubbs & Kraus, 2021; Grubbs i in., 2019).
Dla większości ludzi pornografia to po prostu forma poszukiwania przyjemności i ciekawości. Czasem bywa też regulatorem stresu, nudy czy napięcia emocjonalnego (Laier & Brand, 2016; Testa i in., 2024).
Problem pojawia się wtedy, gdy łączy się to z przekonaniem „łamię swoje wartości”. To zjawisko nazywa się moralną niezgodnością – i to właśnie ona, nie sama pornografia, silnie obniża samopoczucie (Grubbs & Kraus, 2021).
Innymi słowy: poczucie winy potrafi zrobić więcej szkód niż to, czego się wstydzisz.
Tu robi się ciekawie. Wielu ludzi zakłada, że pornografia psuje relacje. Badania pokazują jednak coś nieoczywistego: problem nie leży w samym oglądaniu pornografii, ale w częstej masturbacji solo. To ona koreluje z niższą satysfakcją z relacji (Perry, 2020; Miller i in., 2019). Kiedy badacze statystycznie „wyizolowali” wpływ masturbacji, okazało się, że pornografia ma minimalny związek z jakością związku – w niektórych badaniach ten związek był nawet lekko pozytywny (Perry, 2020).
Co więcej, u kobiet częstsze korzystanie z pornografii do masturbacji wiązało się z łatwiejszym osiąganiem orgazmu i większą przyjemnością – bez wyraźnych szkód w seksie partnerskim (McNabney i in., 2020).
Jest jednak druga strona medalu. Gdy korzystanie z pornografii i masturbacja stają się bardzo częste, część mężczyzn zaczyna zauważać zmiany: seks z partnerką przestaje być tak satysfakcjonujący, pojawia się preferencja dla seksu „jak w porno”, a masturbacja staje się atrakcyjniejsza niż współżycie (Wright i in., 2021; Miller i in., 2019)
Esther Perel, znana psychoterapeutka par, tłumaczy:
„Erotyzm wymaga oddzielności. (…) Nie chodzi o to, by znać partnera w 100%, ale by pozwolić mu być inną osobą. Problemem w relacjach nie jest to, że mamy fantazje, ale to, że boimy się nimi dzielić lub używamy ich, by się odciąć.”
„Nasza wyobraźnia i to, jak myślimy o sobie, są silniejsze niż jakikolwiek obraz na ekranie. Wolność zaczyna się tam, gdzie kończy się wstyd przed własnymi potrzebami.”
Jak to rozumieć? Najważniejsze jest to, jaką funkcję pełni masturbacja w Twoim życiu. Czy używasz jej do regulacji nastroju i pewności siebie? Czy stała się sposobem na ucieczkę od problemów zamiast ich rozwiązywania? Czy ukrywasz ją przed partnerką, tworząc część życia, o której ona nie wie?
Jeśli uzależniasz swoje samopoczucie i pewność siebie od masturbacji („czuję się pewniej po wyluzowaniu”), tworzysz wzorzec uzależnienia. I z tego właśnie może brać się problem z rzuceniem masturbacji.
To działa podobnie jak z używkami: „dobrze się czuję, jak sobie zapalę”. Człowiek się uzależnia, bo pod wpływem danej substancji czy zachowania osiąga stan, którego nie potrafi osiągnąć innymi sposobami.
Dr Gabor Maté, lekarz i ekspert od uzależnień, wyjaśnia to prosto:
„Pytanie nie brzmi: »Dlaczego uzależnienie?«, ale: »Dlaczego ból?«. Uzależnienie jest próbą rozwiązania problemu bólu emocjonalnego, a nie problemem samym w sobie.”
Pornografia często jest „protezą emocjonalną” – ucieczką od czegoś trudnego, co dzieje się w życiu: stresu, nudy, samotności, poczucia bezsilności.
Terry Crews, aktor i były futbolista, który publicznie mówił o swoim problemie z pornografią, powiedział:
„Pornografia stała się moim sposobem na ucieczkę od rzeczywistości, w której czułem się bezsilny. Była jak magiczna pigułka, która sprawiała, że przez chwilę czułem się królem.”
Dużo lepiej popracować nad tym, jak osiągnąć ten stan bez tego bodźca – czyli rozwijać umiejętności radzenia sobie z emocjami, budować zdrowe nawyki i wzmacniać poczucie własnej wartości.
Nie ma nic dziwnego ani złego w tym, że zależy Ci na pozyskaniu relacji. To zupełnie normalne. Zgrzyt pojawia się przez Twoje przekonania na temat kobiet – jeśli z automatu zakładasz, że wykorzystają sytuację, gdy będziesz zbyt zaangażowany, albo że stracą zainteresowanie, gdy się otworzysz.
Istotnie, takie kobiety istnieją. Ale zadaj sobie pytanie: czy tak właśnie chcesz myśleć o swojej potencjalnej partnerce?
Taka logika oszczędza przykrości, ale może też pozbawić Cię zdrowej, wspaniałej relacji. Inteligentnej osoby nie oszukasz łatwo – ludzie często potrafią wyczuć nieautentyczność i nieszczerość w kontakcie interpersonalnym.
Nie ma więc sensu udawać kogoś, kim się nie jest. Jeśli chcesz być postrzegany inaczej, rozwijaj te cechy i zachowania, które cenisz – a najlepiej po prostu bądź sobą.
Nie ma nic lepszego niż miłość oparta na całkowitej akceptacji.
Badania przeglądowe wskazują kilka istotnych rzeczy:
Pornografia bywa używana jako sposób na regulację nastroju – ucieczka od stresu, lęku, nudy. Taka strategia wiąże się z większym ryzykiem problematycznego używania (Testa i in., 2024; Laier & Brand, 2016).
Przy nadmiernym, wymykającym się spod kontroli korzystaniu częściej obserwuje się objawy depresji, lęku, niższą jakość relacji, trudności w koncentracji (Qadri i in., 2023; George i in., 2019).
Kluczowe kryterium to nie „X razy w tygodniu”, ale:
Wtedy warto sięgnąć po terapię (Testa i in., 2024; Qadri i in., 2023).
Jeśli podejrzewasz u siebie uzależnienie, warto rozważyć skorzystanie z pomocy specjalisty – psychologa lub seksuologa. Często problematyczne zachowania seksualne nie biorą się tylko z samego bodźca (pornografii czy masturbacji), lecz są sposobem radzenia sobie z trudnymi emocjami, stresem czy problemami w innych obszarach życia.
Praca terapeutyczna może pomóc zidentyfikować te głębsze przyczyny i nauczyć zdrowszych strategii radzenia sobie – wtedy problem często zmniejsza się do poziomu, który łatwiej kontrolować.
Ruch NoFap bywa dla niektórych pomocny jako struktura i społeczna motywacja. Ale same idee nie są bezpośrednio przebadane naukowo.
To, co jest dobrze udokumentowane, to skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej i pracy nad regulacją emocji w problematycznym używaniu porno (Testa i in., 2024; Qadri i in., 2023).
NoFap jest korzystny dla niektórych osób, nie da się ukryć – ma swoje plusy. Jeśli właśnie takie coś chcesz spróbować, bądź wytrwały. Możliwe, że w Twoim przypadku pomocne będzie wsparcie specjalisty – psychologa lub seksuologa.
Nie ma w tym nic złego – to jak oddanie samochodu do mechanika. Specjaliści mają wiedzę i narzędzia, których może Ci brakować, i nie musisz być ekspertem od psychologii, żeby dbać o swoje zdrowie psychiczne.
Carl Gustav Jung, psychiatra i psycholog, powiedział kiedyś:
„Dopóki nie uczynisz nieświadomego świadomym, będzie ono kierowało Twoim życiem, a Ty będziesz nazywał to przeznaczeniem.”
Jeśli używasz masturbacji nieświadomie (kompulsywnie), to ona Tobą rządzi. Jeśli robisz to świadomie – odzyskujesz kontrolę.
Częstsze korzystanie z pornografii może:
Jeśli pornografia wpływa na to, jak traktujesz kobiety w codziennym życiu – czy widzisz w nich przede wszystkim obiekty seksualne, czy może osoby – również warto się nad tym zastanowić. Przede wszystkim to Ty powinieneś zdecydować, jakim człowiekiem chcesz być i jak chcesz budować relacje z innymi.
Kilka dużych badań epidemiologicznych sugeruje, że regularna ejakulacja (seks lub masturbacja) może być związana z niższym ryzykiem raka prostaty. Aktualne przeglądy podkreślają jednak, że związek ten jest umiarkowany i nie rozstrzyga o przyczynie i skutku.
W nowszych opracowaniach seksuologicznych podkreśla się, że umiarkowana masturbacja jest normatywną częścią zdrowia seksualnego, a szkody pojawiają się przy skrajnościach i kompulsywności (Fotinos i in., 2024).
Innymi słowy: masturbacja sama w sobie jest zdrowa. Nie wstydź się jej i nie walcz z nią – chyba że widzisz u siebie konkretne problemy.
Na koniec wróćmy do początku: przeanalizuj na sucho fakty o sobie samym i o tym, jak co na Ciebie działa.
Dogmaty odstaw na bok – niech się nimi zajmują ludzie, co je tworzą. Jeśli sam uznasz, że coś Ci szkodzi, masz odpowiedź, co z tym zrobić.
Nie popadaj w skrajności. Można dojść do równowagi i kontroli na spokojnie, małymi krokami – nie ma co na hurra.
I pamiętaj: nie ma potrzeby, żebyś się wstydził swojego popędu. To normalne, że chcesz bliskości z drugą osobą. Jeśli ktoś wymaga od Ciebie stałej oschłości i braku zaangażowania, to prawdopodobnie nie jest to dobry match. W końcu jesteś sobą – osobą, która potrafi się angażować. Po co się męczyć z kimś, kto woli zupełnie inny styl relacji?
W przypadku relacji z innymi ludźmi zawsze warto stosować metodę zaufania. Owszem, czasem się przejedziesz. Ale inaczej nie ma sensu.
Dlatego właśnie w relacji partnerskiej warto cenić sobie zaufanie i szczerość. Nie udawaj kogoś, kim nie jesteś. Ludzie często wyczuwają więcej, niż Ci się wydaje – autentyczność jest czymś, co doceniają osoby dojrzałe emocjonalnie.
Bądź sobą. Rozwijaj umiejętności radzenia sobie z trudnymi emocjami. I nie bój się pomocy, gdy jej potrzebujesz.
Jeśli czujesz, że teoria to za mało i chcesz realnie popracować nad tym, jak zarządzać swoimi emocjami, impulsem i pewnością siebie, zapraszam Cię do sprawdzenia mojego procesu.
Nie znajdziesz tam magicznych trików, ale konkretne narzędzia, które pomogą Ci zbudować silniejszą relację z samym sobą i lepiej rozumieć mechanizmy, które Tobą kierują. Bo ostatecznie to nie zakazy, ale Twoja świadomość daje Ci prawdziwą wolność.
👉 Sprawdź szczegóły Treningu Twojej Inteligencji Emocjonalnej
Kohut, T., & Štulhofer, A. (2018). Is pornography use a risk for adolescent well-being? PLoS ONE.
Podziel się artykułem:
Myślisz, że bezsilność to oznaka słabości? A jeśli powiem Ci, że ta nieprzyjemna emocja może być Twoim najlepszym przyjacielem w
„Mam wrażenie, że jestem zrobiona ze szkła, podczas gdy inni są z twardej gumy.” Czy kiedykolwiek czułeś się przytłoczony przez
Zapomnij o liczeniu do 10. Poznaj metodę A.W.E. – 20-sekundowy trening zachwytu, który resetuje mózg, uodparnia na złość i buduje
Większość z nas słucha muzyki, która jest „lustrem” naszych emocji. To błąd, jeśli chcesz się rozwijać. Prawdziwy trening inteligencji emocjonalnej
Więcej wpisów
Podziel się:
Nasze promocje
Czytaj więcej o inteligencji emocjonalnej:
